به گزارش پول نیوز ، توسعه در مناطق آزاد، فراتر از ایجاد زیرساخت‌های فیزیکی و جذب سرمایه، مستلزم توجه عمیق به بافت انسانی و پویایی‌های اجتماعی است. در منطقه آزاد انزلی، که از ویژگی‌های منحصر به فردی همچون پیوند ناگسستنی میان دریا، جنگل و روستا برخوردار است، رویکرد توسعه نباید صرفاً بر پایه شاخص‌های اقتصادی متمرکز باشد، بلکه باید بر پایه مفهوم «جامعه پایدار» بنا شود.
یکی از حیاتی‌ترین ابعاد این توسعه، تمرکز بر روستاهای پیرامون منطقه است؛ جایی که اگر توسعه به‌درستی در این نقاط مدیریت نشود، شکاف میان مرکز و پیرامون می‌تواند بستری برای بروز آسیب‌های اجتماعی پیچیده فراهم آورد.
بنابراین، برنامه‌های منطقه آزاد انزلی با درک این واقعیت، از رویکردی گذرا به سمت یک مدل توسعه‌ای بلندمدت حرکت کرده‌اند که در آن، توانمندسازی خانواده به عنوان هسته مرکزی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی به عنوان هدف نهایی، دو روی یک سکه محسند می‌شوند.
بنیان اصلی این استراتژی بر این اصل استوار است که آسیب‌های اجتماعی، از جمله مهاجرت معکوس، بیکاری، بی‌ثباتی خانوادگی و رفتارهای پرخطر در میان نسل جوان، ریشه‌های عمیقی در ضعف‌های اقتصادی و نبود فرصت‌های توسعه‌ای در سکونتگاه‌های روستایی دارند.
منطقه آزاد انزلی با اتخاذ رویکردی مبتنی بر توسعه از پایین به بالا، تلاش می‌کند تا با ایجاد زیرساخت‌های اشتغال‌آفرینی در خودِ روستاها، نیاز به مهاجرت به سمت شهرها را کاهش دهد.
این حرکت، نه تنها مانع از خالی شدن روستاها از نیروی کار جوان می‌شود، بلکه با حفظ بافت جمعیتی، از فروپاشی ساختارهای سنتی و فرهنگی که خود از عوامل محافظتی در برابر آسیب‌های اجتماعی هستند، جلوگیری می‌کند.
در واقع، هدف این است که روستاها از حالت مصرف‌کننده صرف به حالت تولیدکننده و شریک فعال در چرخه اقتصادی منطقه تبدیل شوند.
در همین زمینه به تازگی و در راستای ارتقاء سلامت اجتماعی، تحکیم بنیان خانواده و توانمندسازی جوامع محلی، معاونت فرهنگی، اجتماعی و گردشگری سازمان منطقه آزاد انزلی با اجرای طرح «خانوادهٔ توانمند، جامعهٔ پایدار»، مجموعه‌ای از کارگاه‌های آموزشی را با محوریت تقویت مهارت‌های فردی و خانوادگی، خودمراقبتی، مدیریت هیجان و پیشگیری از اعتیاد و رفتارهای پرخطر در روستاهای محدوده منطقه برگزار کرده است.
کارگاه‌های برگزارشده شامل محورهای «خانوادهٔ تاب‌آور؛ مهارت‌های مدیریت هیجان و مواجهه با چالش‌های زندگی»، «نوجوان و جوان توانمند؛ مهارت‌های خودمراقبتی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی» و «زندگی بدون وابستگی؛ مهارت‌های پیشگیری از اعتیاد و رفتارهای پرخطر» بود که طی آن شرکت‌کنندگان با مفاهیم کاربردی، مهارت‌های پیشگیرانه و راهکارهای مقابله با مسائل و چالش‌های اجتماعی آشنا شدند
در این مسیر، مفهوم «خانواده توانمند» به عنوان واحد اصلی تحلیل و مداخله قرار می‌گیرد. برنامه‌های منطقه آزاد انزلی بر این باورند که یک خانواده از نظر اقتصادی پایدار، به طور خودکار ظرفیت بیشتری برای مدیریت چالش‌های رفتاری و تربیتی دارد.
با ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با ظرفیت‌های محلی، مانند صنایع تبدیلی، گردشگری روستایی و صنایع دستی، خانواده‌های روستایی توانایی مدیریت هزینه‌های زندگی و سرمایه‌گذاری بر روی آموزش فرزندان خود را پیدا می‌کنند.
این توانمندی اقتصادی، مستقیماً با کاهش استرس‌های خانوادگی و در نتیجه، کاهش تنش‌های بین‌نسلی و رفتارهای ناشی از فقر، با آسیب‌های اجتماعی مقابله می‌کند. در این مدل، اقتصاد در خدمت سلامت روان و ثبات اجتماعی قرار می‌گیرد.
علاوه بر توانمندسازی اقتصادی، تمرکز بر ساختار «جامعه پایدار» مستلزم تقویت سرمایه‌های اجتماعی در روستاهاست. منطقه آزاد انزلی با ترویج مشارکت‌های جمعی و حمایت از نهادهای محلی، تلاش می‌کند تا حس تعلق و مسئولیت‌پذیری را در میان ساکنان روستاها تقویت کند.
جامعه‌ای که در آن افراد احساس می‌کنند در فرآیند تصمیم‌گیری و بهره‌مندی از منافع توسعه مشارکت دارند، در برابر پدیده‌های آسیب‌زا مانند قاچاق، اعتیاد و بی‌قانونی بسیار مقاوم‌تر است.
در حقیقت، ایجاد فرصت‌های اجتماعی و فرهنگی در روستاها، فضایی را فراهم می‌آورد که در آن جوانان به جای جستجوی فرصت‌های خارج از چارچوب‌های قانونی، به سمت خلاقیت و کارآفرینی در محیط خود سوق داده می‌شوند.
پیوند میان توسعه اقتصادی منطقه آزاد و پایداری اجتماعی روستاها، مستلزم نگاهی یکپارچه و چندرشته‌ای است. موفقیت در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در روستاهای انزلی، نه در گرو اجرای پروژه‌های پراکنده، بلکه در گرو تداوم برنامه‌هایی است که رشد اقتصادی را با عدالت اجتماعی و حفظ هویت فرهنگی پیوند می‌زنند.
با تبدیل کردن روستاها به قطب‌های تولیدی و زیست‌محیطی پایدار، منطقه آزاد انزلی نه تنها یک منطقه تجاری، بلکه یک زیست‌بوم انسانیِ امن و پویا خواهد ساخت که در آن خانواده‌ها، هسته‌های اصلی پیشران توسعه و سدی مستحکم در برابر آسیب‌های اجتماعی هستند. این رویکرد، مسیر حرکت از توسعه‌ی صرفاً مادی به سوی توسعه‌ی انسانی و پایدار را هموار می‌سازد.
آژانس خلاقیت کوانتا